Bakkerspercentages: zo past u ieder broodrecept aan
Heeft u weleens een heerlijk broodrecept gevonden, maar wilde u eigenlijk een groter of juist kleiner brood bakken? Dan is het ontzettend handig om te weten hoe bakkerspercentages werken. Ook als u een deel van uw tarwebloem wilt vervangen door volkorenmeel zonder dat uw deeg ineens veel te stevig wordt, is weten hoe u dat kunt berekenen ideaal. Met bakkerspercentages kunt u namelijk ieder broodrecept eenvoudig aanpassen, u hoeft daarvoor echt geen rekenwonder te zijn. Als u eenmaal weet hoe het werkt, kunt u niet alleen recepten omrekenen, maar ook veel makkelijker experimenteren met verschillende soorten meel, bloem en hoeveelheden water. Wij leggen u graag stap voor stap uit hoe u bakkerspercentages gebruikt en laten met een paar voorbeelden zien hoe eenvoudig het eigenlijk is.
Wat zijn bakkerspercentages eigenlijk?
Wanneer u een broodrecept bekijkt, ziet u meestal een lijstje met ingrediënten en de bijbehorende hoeveelheden. Bijvoorbeeld 500 gram tarwebloem, 325 gram water, 10 gram zout en 5 gram droge gist. Dat is natuurlijk prima wanneer u precies dat recept wilt bakken. Maar wat als u liever 750 gram bloem gebruikt? Met bakkerspercentages kunt u de verhoudingen tussen de ingrediënten gemakkelijk berekenen. Daarbij is de hoeveelheid meel of bloem altijd het uitgangspunt. Die stellen we op 100%. Alle andere ingrediënten drukken we vervolgens uit als een percentage van die hoeveelheid. Gebruikt u bijvoorbeeld 500 gram bloem en 325 gram water? Dan is de hoeveelheid water 65% van de hoeveelheid bloem. Wij noemen dat een hydratatie van 65%. Het handige is dat die verhouding altijd hetzelfde blijft, of u nu een klein brood bakt of deeg maakt voor meerdere broden.
Hoe berekent u bakkerspercentages?
Gelukkig heeft u hiervoor alleen een eenvoudige rekensom nodig. U deelt het gewicht van een ingrediënt door het totale gewicht van het meel en de bloem en vermenigvuldigt de uitkomst met 100.
Laten we ons voorbeeldrecept er nog eens bij pakken:
* 500 gram tarwebloem = 100%
* 325 gram water = 65%
* 10 gram zout = 2%
* 5 gram droge gist = 1%
U ziet meteen hoe de ingrediënten zich tot elkaar verhouden. En dat maakt het aanpassen van een recept een stuk makkelijker.
Let wel op: de percentages hoeven samen geen 100% te zijn. Dat is misschien even wennen, maar bij bakkerspercentages is alleen het totale gewicht van het meel en de bloem gelijk aan 100%. Alle andere ingrediënten komen daar als percentage bij.
Hoe maakt u een broodrecept groter of kleiner?
Stel dat u ons voorbeeldrecept wilt aanpassen van 500 naar 750 gram bloem. U hoeft dan alleen de percentages te gebruiken om de nieuwe hoeveelheden te berekenen.
Voor het water rekent u 65% van 750 gram uit. Dat is 487,5 gram. Voor het zout neemt u 2% van 750 gram, dus 15 gram. En voor de droge gist gebruikt u 1%, oftewel 7,5 gram.
Uw nieuwe recept wordt dan:
* 750 gram tarwebloem
* 487,5 gram water
* 15 gram zout
* 7,5 gram droge gist
Zo eenvoudig is het! Wilt u juist een kleiner brood bakken met 300 gram bloem? Dan werkt het precies hetzelfde. U neemt gewoon 65% water, 2% zout en 1% droge gist van die 300 gram. Houd er wel rekening mee dat een groter brood soms wat langer in de oven moet en dat de rijstijd niet automatisch in dezelfde verhouding verandert.
Verschillende soorten meel en bloem combineren
Bakkerspercentages zijn niet alleen handig om grotere of kleinere broden te bakken. U kunt er ook gemakkelijk mee experimenteren. Misschien bakt u normaal gesproken witbrood, maar wilt u eens wat volkorenmeel toevoegen. Of u wilt een brood maken met tarwebloem en een beetje roggemeel. Bij bakkerspercentages telt u alle soorten meel en bloem bij elkaar op. Dat totaal is altijd 100%.
Wilt u bijvoorbeeld een brood bakken met 500 gram meel en bloem, waarvan 70% tarwebloem en 30% volkorenmeel? Dan gebruikt u:
* 350 gram tarwebloem
* 150 gram volkorenmeel
Samen is dat 500 gram, oftewel 100%.
Wilt u liever 50% tarwebloem en 50% volkorenmeel? Dan gebruikt u van allebei 250 gram. Zo kunt u gemakkelijk verschillende verhoudingen proberen.
Moet u ook de hoeveelheid water aanpassen?
Hoewel bakkerspercentages ervoor zorgen dat u de verhoudingen makkelijk kunt berekenen, betekent dat niet dat iedere meelsoort precies dezelfde hoeveelheid water nodig heeft. Volkorenmeel neemt bijvoorbeeld meestal meer water op dan witte tarwebloem. Vervangt u een deel van de bloem door volkorenmeel, dan kan uw deeg dus wat steviger worden. Stel dat u normaal gesproken een witbrood bakt met 65% water. Wanneer u de helft van de bloem vervangt door volkorenmeel, kunt u bijvoorbeeld eens 68% of 70% water proberen. Bij 500 gram meel en bloem betekent dat respectievelijk 340 of 350 gram water. Dat zijn natuurlijk geen vaste regels. De hoeveelheid water die u nodig heeft, hangt ook af van de soort bloem, de maling en het brood dat u wilt bakken. Maar met bakkerspercentages kunt u heel eenvoudig kleine aanpassingen maken en ontdekken wat voor u het beste werkt.
En hoe zit het met zaden, pitten en graankorrels?
Voegt u graag zonnebloempitten, lijnzaad of hele graankorrels aan uw brood toe? Ook daarvoor kunt u bakkerspercentages gebruiken. Stel dat u een brood maakt met 500 gram meel en daar 75 gram zonnebloempitten aan wilt toevoegen. Dan gebruikt u 15% zonnebloempitten. Wilt u de volgende keer een kleiner brood én wat minder pitten? Probeer dan een kleiner percentage dan 15% van het meel. Bij hele graankorrels werkt het net zo. Wij raden aan om daarbij het droge gewicht van de korrels te gebruiken. Na het weken en koken zijn ze namelijk een stuk zwaarder geworden doordat ze water hebben opgenomen. Let er wel op dat zaden, pitten en graankorrels invloed kunnen hebben op de hoeveelheid water die uw deeg nodig heeft. Vooral lijnzaad en chiazaad nemen veel vocht op. Houd daar dus rekening mee wanneer u uw recept aanpast.
Schrijf uw favoriete verhoudingen op
Misschien herkent u het wel: u heeft een heerlijk brood gebakken, maar weet een paar weken later niet meer precies hoeveel water u had gebruikt. Of u twijfelt of u nu 20% of 30% volkorenmeel had toegevoegd. Daarom raden we u aan om uw recepten met bakkerspercentages op te schrijven. Noteer niet alleen de hoeveelheden, maar ook hoe het deeg aanvoelde en hoe het brood uiteindelijk geworden is. Vond u uw brood bijvoorbeeld iets te stevig? Dan kunt u de volgende keer de hoeveelheid water met een paar procent verhogen. Was het deeg juist erg slap? Probeer dan iets minder water. Zo leert u steeds beter welke verhoudingen goed werken met uw favoriete meelsoorten.
Zelf experimenteren met bakkerspercentages
Bakkerspercentages lijken misschien ingewikkeld wanneer u er voor het eerst over hoort, maar zodra u ermee aan de slag gaat, zult u merken hoe handig ze zijn. U kunt ieder broodrecept gemakkelijk groter of kleiner maken en veel eenvoudiger experimenteren met verschillende soorten meel, bloem, zaden en pitten. En het mooiste is dat u precies kunt bijhouden welke aanpassingen u heeft gedaan. Wilt u zelf eens verschillende verhoudingen proberen? Bij DeMolenwinkel vindt u een uitgebreid assortiment meel, bloem, granen, zaden en pitten waarmee u volop kunt experimenteren. Misschien ontdekt u met een kleine aanpassing wel uw nieuwe favoriete broodrecept!
Meer weten?
Deze blog gaat over Bakkerspercentages. Wilt u meer weten over het bakken van brood? Leest u dan ook eens onze blogs Tien veelgemaakte fouten bij thuisbakkers, Zo voorkomt u plakkerig deeg, Bakken met een baksteen en Waarom volkoren brood anders bakt dan witbrood.