Granen en bloedsuiker

Granen en bloedsuiker: wat zijn de beste keuzes?

Granen en bloedsuiker, het is een veelbesproken onderwerp. Ook wij willen graag iets meer over dit onderwerp vertellen, zodat u weet op welke manier u rekening kunt houden met uw gezondheid als u graag granen eet. Graan of meel is voor veel mensen een belangrijke energiebron en de kans is groot dat ook u dagelijks brood eet of meel gebruikt. Dat kan een goede keuze zijn, maar niet alle soorten granen of meel hebben hetzelfde effect op uw lichaam. Het verschil zit met name in de snelheid waarmee de koolhydraten in granen worden omgezet in glucose. Dat heeft direct invloed op uw bloedsuiker en dat is weer bepalend voor uw gezondheid. Nieuwsgierig geworden? Leest u dan snel verder.

De invloed van granen op uw bloedsuiker

Granen bevatten koolhydraten, die in uw lichaam worden omgezet in glucose, de belangrijkste brandstof voor uw lichaam. Glucose is onmisbaar als energievoorziening. Zonder een minimale hoeveelheid ervan kan uw lichaam niet goed functioneren. Uw hersenen, rode bloedcellen en zenuwstelsel zijn sterk afhankelijk van glucose. Het dient bovendien als snelle brandstof, bijvoorbeeld als u zich inspant en uw spieren goed gebruikt. Glucose is dus essentieel, maar u hoeft het niet in grote hoeveelheden rechtstreeks uit uw voeding te halen. Uw lichaam kan namelijk zelf glucose aanmaken uit eiwitten en vetten. Toch betekent dit niet dat u helemaal geen koolhydraten hoeft te eten. Gezonde koolhydraatbronnen zoals volkoren granen leveren naast energie ook vezels, vitamines en mineralen die belangrijk zijn voor uw gezondheid.

Is glucose in voeding noodzakelijk?

Als we puur over glucose praten, dan is dat dus nodig voor uw lichaam, maar u heeft het niet per se nodig uit uw voeding. Sterker nog, krijgt u te veel glucose binnen uit uw voeding, dan ontstaan hoge bloedsuikerpieken. Die pieken zorgen voor een verhoogde insuline productie, waardoor u risico loopt op insulineresistentie en diabetes. Daarom is het belangrijk om te kiezen voor de juiste voeding. Dat kunt u in de gaten houden door meer te leren over Glycemische Index (GI), een maat voor hoe snel koolhydraten uw bloedsuiker verhogen. Ook de Glycemische lading (GL) is belangrijk: een maat die rekening houdt met de hoeveelheid koolhydraten per portie. Zo kan een voedingsmiddel een hoge GI hebben, maar toch een lage GL als de portie klein is (denk aan worteltjes). Omgekeerd kan natuurlijk ook: een middelmatige GI maar een hoge GL (denk aan wit brood).

Wanneer wordt bloedsuiker minder gezond?

Zonder glucose zou u.niet kunnen functioneren. Daarom regelt uw lichaam dit heel precies met het hormoon insuline. Als uw bloedsuiker te vaak of te sterk piekt is dat een probleem. Bij een snelle stijging (bijvoorbeeld na het eten van wit brood) moet uw lichaam veel insuline aanmaken. Als dat regelmatig gebeurt, dan kan uw lichaam er minder gevoelig voor worden en krijgt u last van insuline resistentie, wat kan leiden tot diabetes type 2, overgewicht en vermoeidheid. Ook een te lage bloedsuiker is niet goed voor u. Vaak voelt u zich dan trillerig of moe of u krijgt ineens honger. Meestal ontstaat dat na een piek: na veel glucose daalt uw bloedsuikerspiegel weer snel. Het beste is daarom te letten op stabiliteit. Een rustige, gelijkmatige stijging en daling is gezonder en minder belastend voor uw lichaam.

Het kiezen van de juiste bronnen

Een stabiele aanvoer via gezonde koolhydraten is voor uw bloedsuiker het beste. Wilt u bloedsuikerpieken vermijden en insulinegevoeligheid verbeteren, dan kiest u het best voor volkoren producten. Meel dus waarbij de hele graankorrel wordt gebruikt: de zemel (vezels, mineralen), de kiem (vitamines, gezonde vetten) en endosperm (zetmeel en eiwitten). Dat maakt graan veel voedzamer en het zorgt voor langzamere opname van glucose en een stabielere bloedsuiker. Het biedt bovendien meer vitamines en mineralen, vooral B-vitamines, magnesium, ijzer en zink. Denk aan granen als tarwe, spelt, gerst, rogge of mais, of pseudo granen zoals boekweit, quinoa, amarant of teff. U kunt deze het best combineren met eiwitten zoals vis, kip en met gezonde vetten zoals olijfolie, noten en zaden. Dat zorgt namelijk voor een vertraagde opname in uw darmen, wat resulteert in minder bloedsuikerpieken en een stabielere energie.

Wat is nu precies Glycemische index en Glycemische lading

De glycemische index (GI) van voeding loopt van 0 tot 100. Pure druivensuiker staat op 100: dat betekent dat het uw bloedsuiker razendsnel laat stijgen. Een product met GI 50 laat uw bloedsuiker dus ongeveer half zo snel stijgen. De glycemische lading (GL) houdt daarnaast rekening met de portie: hoe meer koolhydraten u in één keer eet, hoe groter de totale stijging van uw bloedsuiker, ook al is de GI niet zo hoog.

Glycemische index en glycemische lading van granen en meelsoorten

Tarwe (wit meel/brood)

GI: 70–75 | GL: 20–25

Snelle afbraak, hoge bloedsuikerpiek, kortdurende energie, weinig verzadiging.

Tarwe (volkoren meel/brood)

GI: 50–55 | GL: 15–18

Vezelrijk, meer voedingsstoffen, gematigde stijging, stabielere energie, langer verzadigd.

Spelt (volkoren)

GI: 50–55 | GL: 15–18

Vergelijkbaar met volkoren tarwe, goede voedingswaarde, gematigde bloedsuikerrespons.

Rogge (volkoren)

GI: 45–50 | GL: 10–13

Lage waarde, trage opname, veel vezels, sterk verzadigend.

Maïs (volkoren)

GI: 55–60 | GL: 20–25

Iets snellere stijging, redelijk voedzaam, minder stabiel dan rogge of haver.

Boekweit 

GI: 45–50 | GL: 12–15

Glutenvrij, vezelrijk, rustige en gelijkmatige bloedsuikerstijging.

Gerst (volkoren)

GI: 25–30 | GL: 10–12

Zeer laag, langzame opname, langdurige energie, zeer gunstig voor bloedsuiker.

Haver

GI: 40–45 | GL: 10–13

Laag, trage stijging, langdurig verzadigend, rijk aan oplosbare vezels (bèta-glucanen).

Teff 

GI: 35–45 | GL: 11–13

Langzaam verteerbaar, rijk aan mineralen, voorkomt pieken, stabiele energie.

GI en GL van vlokken

Havervlokken

GI: 40–45 | GL: 10–12

Laag, stabiele energie, ideaal voor ontbijt, langdurig verzadigend.

Tarwevlokken

GI: 55–60 | GL: 13–16

Gemiddeld, iets sneller dan haver, redelijk voedzaam, minder stabiel.

Roggevlokken

GI: 45–50 | GL: 11–13

Laag, vezelrijk, gelijkmatige afgifte, stevig en verzadigend.

Gerstvlokken

GI: 30–35 | GL: 9–11

Zeer laag, zeer gunstig voor bloedsuiker, langzaam vrijkomende energie.

Speltvlokken

GI: 50–55 | GL: 12–14

Laag-gemiddeld, vergelijkbaar met tarwevlokken, voedzaam en gematigd effect.

Wat betekent dit in de praktijk?

In de praktijk hoeft u niet bij elk product tabellen door te bladeren of zelf formules te berekenen. Bovenstaande informatie was meer ter informatie. U kunt rekening houden met GI en GL door een paar simpele richtlijnen te volgen:

– Kies vooral voor volkoren granen en pseudo-granen. Deze hebben van nature een lagere GI en een gunstiger GL.

– Let op de bereiding: kies voor afgekoelde granensalades om meer resistent zetmeel te krijgen.

– Combineer koolhydraten met eiwitten en gezonde vetten. Hierdoor stijgt uw  bloedsuiker langzamer, ook al heeft een product op zichzelf een hogere GI.

– Let op de portie. Zelfs een volkoren product met een lage GI kan bij een heel grote portie een hoge GL krijgen. Vul daarom liever niet meer dan een derde van uw bord met granen en vul de rest aan met groenten en eiwitten.

Granen en bloedsuiker bij diabetes 2

Heeft u diabetes 2 en wilt u uw bloedsuiker stabiel houden en complicaties voorkomen? Dan is het van belang te letten op portiegrootte (niet meer dan een derde van uw maaltijd volkoren graan eten). Let daarbij ook op GI en GL: een graan met lage GI kan in grote hoeveelheid alsnog een hoge GL geven.

Wij raden u aan te kiezen voor:

•Haver en havermout (grof, steel-cut oats)

•Volkoren rogge (zuurdesem roggebrood vaak beter verteerbaar en lagere GI)

•Gerst (zeer goede keuze, verlaagt HbA1c in studies)

•Quinoa, boekweit, amarant, teff (pseudo-granen, relatief eiwitrijk en lage GI)

Wat u beter kunt vermijden of beperken:

•Witte rijst → snelle bloedsuikerstijging, vaak vergeleken met glucose.

•Wit brood, bagels, pitabrood → hoge GI en weinig vezels.

•Gepofte granen, cornflakes, crackers van witte bloem.

Wat is beter voor uw bloedsuiker, granen koud eten of warm?

Granen bestaan grotendeels uit zetmeel. Tijdens het koken wordt dat zetmeel gaar en beter verteerbaar, waardoor de bloedsuiker sneller stijgt als u ze warm eet.

Laat u ze daarna afkoelen, dan kristalliseert een deel van het zetmeel opnieuw (retrogradatie). Dat deel is moeilijker af te breken in de dunne darm en wordt resistent zetmeel. Het gevolg: minder snelle opname van glucose en een gunstiger effect op uw bloedsuiker.

Meer weten? 

Deze blog gaat over granen en bloedsuiker. Wilt u meer interessante weetjes over onze granen? Leest u dan ook eens onze blogs Waarom zijn granen zo gezond, Van welke graansoorten kun je brood bakken, Biologische granen kopen en Verse granen kopen bij de molen. 

Deel dit artikel