Het verschil tussen volkoren en meergranen

Waarom brood gezonder kan klinken dan het is

Wij zien vaak op het internet dat het verschil tussen volkoren en meergranen niet bij iedereen even duidelijk is. Dat is niet zo gek, want meergranenbrood ziet er donker, stevig en ambachtelijk uit en wordt daardoor al snel als gezonder ervaren dan volkoren. Toch zit het echte verschil niet in hoe brood eruitziet of smaakt, maar in wat er met het graan gebeurt vóórdat het brood wordt gebakken. Waar volkoren brood iets zegt over de samenstelling van het brood, zegt meergranen juist meer over de variatie. Maar wat betekent dat nou precies? Wij leggen u in deze blog graag uit wat het verschil is tussen volkoren en meergranen, waar marketing een rol speelt en wat het verschil in voedingswaarde is van de twee verschillende soorten brood.

Waar begint het verschil tussen volkoren en meergranen?

Het verschil tussen volkoren en meergranen ontstaat al bij het malen van het graan. Een graankorrel bestaat uit drie onderdelen: de zemel, de kiem en het meellichaam. Juist in de zemel en de kiem zitten vezels, vitaminen en mineralen. Wanneer wij graan vermalen, kunnen we ervoor kiezen de hele korrel te gebruiken of om delen ervan te verwijderen. Of en hoeveel er verwijderd wordt van de korrel, noemen we de extractiegraad. Bij volkorenmeel gebruiken we bij het malen de volledige graankorrel. Er wordt niets uitgezeefd en er wordt ook later niets toegevoegd. Alles wat van nature in de korrel zit, blijft dus aanwezig in het meel. Dat uitgangspunt bepaalt dan ook de voedingswaarde van het brood dat ermee wordt gebakken.

Volkoren is geen vrije term

De term “volkoren” is een wettelijk vastgelegde aanduiding. Een brood mag dus alleen volkoren heten wanneer al het gebruikte meel bestaat uit volkorenmeel, dus uit de volledige graankorrel. Een volkoren brood bevat daarom relatief veel vezels, vitaminen en mineralen. Voor u als consument betekent dit dat volkoren een zekere keuze is. U weet dat de hele korrel is gebruikt en dat de natuurlijke voedingsstoffen van het graan behouden zijn gebleven. Volkoren is in dat geval geen marketingverhaal, maar een vaststaand feit. Of het dan een volkoren brood is van tarwe, rogge, spelt of gerst maakt niet uit. Het kan zelfs een mix zijn van deze granen, mits het gaat om volkoren meel.

Meergranen klinkt veel gezonder dan volkoren

Veel mensen denken dat meergranenbrood gezonder is dan volkorenbrood door de uitstraling van het brood. De kleur is vaak lekker donker, er zitten zichtbare zaden in/op het brood en het brood heeft een stevige structuur. Dat wekt natuurlijk de indruk van voedzaamheid en dat koppelt u automatisch aan gezondheid. Meergranen klinkt bovendien ook als meer variatie (niet één graan maar meerdere soorten) en als meer voedingsstoffen (elk graan heeft iets eigens). En als iets minder eenzijdig is, lijkt het impliciet gezonder. Maar die gedachte kunt u helaas niet op meergranenbrood toepassen.

Wat betekent meergranen dan wel?

Meergranen betekent simpelweg dat er meerdere soorten graan zijn gebruikt bij het bakken van het brood. Dat kan bijvoorbeeld tarwe zijn, vermengd met rogge, gerst of spelt. Maar de term meergranen zegt niets over hoe die granen zijn gemalen en ook niets over of de hele korrel is gebruikt. Een meergranenbrood kan daarom grotendeels bestaan uit bloem met een kleine hoeveelheid granen of zaden voor smaak en uitstraling. Zo’n brood mag dan gewoon een meergranenbrood heten, dat is op zich niet onjuist. Maar het betekent ook dat die term geen garantie geeft over het vezelgehalte of de voedingswaarde van uw brood. Tenslotte weet u niet exact wat erin zit.

Meergranen is niet per se meer inhoud

Een meergranenbrood kan dus wel een volkorenbrood zijn, maar dat hoeft niet. Als tarwe, rogge, spelt en gerst allemaal als bloem worden gebruikt, dan mist u bij al die granen de zemel en de kiem, en krijgt u vooral zetmeel binnen. En juist zemels leveren vezels, mineralen en fytonutriënten en de kiem levert vitaminen, vetzuren en bioactieve stoffen, wat het brood een stuk gezonder maakt. En zaden en pitten kunnen natuurlijk wel waardevol zijn, maar ze leveren vooral vetten en smaak. Ze vervangen niet de zemel en de kiem die ontbreken als de bakker geen volkorenmeel heeft gebruikt. Is meergranen dan per definitie ongezond? Zeker niet. Het is alleen niet automatisch gezonder dan volkoren. Als u graag vezels en voedingsstoffen eet, biedt de term volkoren echt duidelijkheid. Bij meergranen verschilt dit dus per product en per recept.

Andere misverstanden over volkoren en meergranen

Een ander hardnekkig misverstand dat wij vaak tegenkomen is dat volkorenbrood altijd zwaar of compact zou zijn. Ook grof brood wordt vaak aangezien voor volkoren, terwijl grofheid niets zegt over of de hele korrel is gebruikt. De structuur van een brood wordt namelijk vooral bepaald door recept, hydratatie en bakproces, niet alleen door het type meel. Volkorenmeel kan dus ook fijn gemalen en luchtig verwerkt zijn. Wilt u dus zekerheid over de voedingswaarde, kiest u dan voor een volkorenbrood. Wilt u variatie of smaak, dan kunt u ook bij meergranen uitkomen, maar dan is het wel fijn als duidelijk is wat het wel en niet betekent. Vraag er daarom gewoon naar bij uw bakker, die weet het exact!

Meer weten?

Deze blog gaat over het verschil tussen volkoren en meergranen. Wilt u het liefst zelf bepalen wat er in uw brood zit? Leest u dan onze blogs Meergranenbrood bakken, zo doet u dat! Knapperig brood bakken, Hoe bak je een goed brood, Ambachtelijk brood bakken met oergranen en Het geheim achter luchtig brood.

Deel dit artikel